Còn Ba Năm Học, Đủ Để Chuẩn Bị. Nhưng Không Đủ Nếu Chỉ Ngồi Chờ

Gửi các anh chị chủ trường và quý thầy cô hiệu trưởng

“Năm nay mới thí điểm vài trăm trường thôi. Trường mình đâu có tên trong danh sách, lo chi sớm?”

Đây là suy nghĩ rất thật của nhiều người làm trường. Việc gì cũng gấp, văn bản nào cũng mới, ai cũng mệt. Một việc “chưa tới lượt mình” thì để sau cũng là dễ hiểu. Nhưng xin anh chị dành ba phút nhìn vào lịch, rồi tự cân nhắc.

1. Lộ trình đang như thế nào?

Ngày 12/02/2026, Bộ GD&ĐT ban hành Quyết định 388/QĐ-BGDĐT phê duyệt Chương trình giáo dục mầm non thí điểm từ năm học 2026–2027. Chương trình được thí điểm tại hơn 510 cơ sở giáo dục mầm non thuộc 34 tỉnh, thành phố, với gần 192 nghìn trẻ.

Khi lấy ý kiến về đổi mới chương trình, Bộ đã đưa ra phương án năm 2029 đến năm 2030 thẩm định, ban hành Chương trình giáo dục mầm non mới; hướng dẫn thực hiện và triển khai đại trà trên phạm vi toàn quốc từ năm học 2029–2030.

Như vậy, trước mốc đại trà chỉ còn ba năm học: 2026–2027, 2027–2028 và 2028–2029. Mốc này là dự kiến và còn có thể điều chỉnh. Nhưng hướng đi đã rõ và khó quay lại.

2. Cái khó không nằm ở mẫu giáo án

Nếu chương trình mới chỉ là đổi mẫu kế hoạch, ba tháng hè là đủ. Nhưng nó đổi một thứ sâu hơn: trọng tâm chuyển từ nội dung dạy sang cách người lớn nhìn trẻ: “qua những trải nghiệm hôm nay, trẻ đang phát triển ra sao?”

Cụ thể trong lớp học:

• Chương trình “không xếp loại, không so sánh giữa các trẻ và tôn trọng sự khác biệt cá nhân”. Không còn “con giỏi hơn bạn”, mà là “con hôm nay tiến bộ hơn con hôm qua”.

• Giáo viên là người “đồng hành, hỗ trợ thay vì áp đặt kiến thức”.

• Cô phải tinh tế hơn trong việc quan sát, hỏi, hỗ trợ hoặc lùi lại đúng lúc.

• Việc đánh giá dựa trên quan sát lớp học, trao đổi với giáo viên và phụ huynh, sản phẩm của trẻ và dữ liệu sẵn có.

• Nhà trường được “chủ động xây dựng kế hoạch phù hợp với thực tiễn”.

Quyền chủ động nghe thì nhẹ nhõm, nhưng chính báo Nhân Dân đã cảnh báo: việc trao quyền tự chủ sẽ thành áp lực nếu thiếu thời gian, học liệu, hỗ trợ chuyên môn hoặc nếu lớp quá đông.

Thay đổi cách nhìn thì không có đường tắt. Một cô giáo cần đi qua trọn một năm học với lớp của mình mới thật sự thấm cách làm mới. Thế giới cũng vậy: một nghiên cứu của OECD (Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế) về đổi mới chương trình gọi khoảng cách giữa văn bản và lớp học là “khoảng trống thực thi”: ban hành khung mới thì nhanh, còn để việc làm trong lớp thật sự đổi thì cần nhiều năm.

3. Thử hình dung năm học 2029–2030

Hàng nghìn trường cùng chuyển đổi một lúc. Cùng tìm tài liệu, cùng chờ tập huấn, cùng loay hoay.

Còn trường đã đi trước sẽ có ba thứ không mua được trong một mùa hè:

• Đội ngũ đã quen tay: biết quan sát trẻ, đặt câu hỏi mở, tổ chức hoạt động theo hứng thú của trẻ.

• Kho minh chứng thật: ảnh, lời trẻ nói, sản phẩm của trẻ qua nhiều năm.

• Câu chuyện rõ ràng để kể với phụ huynh: kể bằng chính những gì con họ đã làm được.

Chương trình mới không bỏ mục tiêu chuẩn bị cho trẻ vào lớp Một. Chương trình vẫn hướng tới chuẩn bị cho trẻ em sẵn sàng vào học lớp một. Phụ huynh sẽ chọn trường nào cho họ thấy con tiến bộ thật, chứ không chọn trường nói hay nhất.

4. Lộ trình gợi ý cho trường chưa có tên thí điểm

Năm họcLàm gìKết quả cần có
2026–2027 · Học và thửBan Giám hiệu đọc kỹ chương trình thí điểm kèm QĐ 388. Kết nối, học hỏi chương trình thí điểm. Nếu được hãy chạy thử ở một lớp có cô sẵn lòng.Một lớp làm thử ít nhất 8 tuần. Ghi lại cô và trẻ phản hồi ra sao.
2027–2028 · Mở rộngMở rộng ra một khối. Cô của lớp thử dẫn dắt đồng nghiệp. Bắt đầu lưu minh chứng của trẻ đều đặn.Một khối làm quen. Có thư mục minh chứng của từng trẻ.
2028–2029 · Toàn trườngCả trường áp dụng. Viết kế hoạch giáo dục của trường theo hướng mới. Giới thiệu với phụ huynh.Trường sẵn sàng trước mốc đại trà một năm.

Các trường thí điểm được Bộ giao nhiệm vụ thường xuyên tổ chức họp, tọa đàm, hội thảo nhằm trao đổi chuyên môn, rút kinh nghiệm trong quá trình triển khai thí điểm. Đó là cánh cửa để trường mình xin dự, xin học.

5. Năm việc làm ngay trong tháng này

☐ Tải và đọc chương trình thí điểm kèm QĐ 388. Ban Giám hiệu đọc trước, rồi chia sẻ cho tổ chuyên môn.

☐ Xem danh sách 510 cơ sở thí điểm (Phụ lục Công văn 2595/BGDĐT-GDMN) để tìm trường thí điểm gần mình.

☐ Học hỏi về cách thức vận hành chương trình thí điểm. Chọn một lớp và một cô sẵn lòng làm thử.

☐ Làm quen với qui trình ghi nhận minh chứng và đánh giá sự phát triển của trẻ. Mỗi tuần, cô ghi lại 3 khoảnh khắc trẻ tự khám phá: một tấm ảnh, một câu trẻ nói.

☐ Họp tổ 30 phút mỗi tháng: điều gì làm được, điều gì vướng.

Không cần đổi cả trường. Đi chậm mà chắc vẫn hơn đứng yên chờ tới lượt. Thời gian của một năm học là thứ không làm bù được.

Nguồn

• Quyết định 388/QĐ-BGDĐT ngày 12/02/2026; Công văn 2595/BGDĐT-GDMN ngày 14/5/2026 (LuatVietnam, Hoatieu).

• Nông nghiệp và Môi trường: thí điểm tại hơn 510 cơ sở, 34 tỉnh, thành phố.

• Nhân Dân (nhandan.vn/post-986288.html): gần 192 nghìn trẻ; trọng tâm chuyển sang cách người lớn nhìn trẻ; tự chủ thành áp lực nếu thiếu điều kiện.

• Việt Báo: không xếp loại, không so sánh trẻ; giáo viên đồng hành; trường chủ động xây dựng kế hoạch.

• Đại biểu Nhân dân (15/02/2025): dự kiến triển khai đại trà từ năm học 2029-2030.

• Báo Lào Cai: chương trình mới chuẩn bị cho trẻ sẵn sàng vào học lớp Một.

• OECD Education Working Paper No. 239 (2020), Curriculum reform: khái niệm “implementation gap” (khoảng trống thực thi).