Trưa thứ Ba tuần trước, tôi đi ngang lớp Mầm đúng giờ ăn. Hôm đó cô Vy nghỉ ốm, hai mươi mấy đứa nhỏ chỉ còn một cô.
Tôi chưa kịp bước vào thì nghe cô nói, giọng to hơn thường ngày nhiều: “Ăn đi! Lì quá! Cả lớp có mình con là vậy!”
Thằng bé ngồi bàn đầu, cái muỗng nhựa màu xanh còn dính mấy hạt cơm. Nó không khóc. Nó cúi xuống, hai chân thôi đung đưa. Mấy đứa ngồi cạnh cũng im re, không đứa nào dám ngẩng lên nhìn cô.
Tôi đứng ngoài cửa thêm một lúc. Cô không thấy tôi. Cô lau bàn, thở ra một hơi dài, rồi đi sang bàn khác.
Thú thật với anh chị, ý nghĩ đầu tiên của tôi là: thôi, cũng chỉ la một câu. Hồi nhỏ tôi còn bị la nặng hơn. Cô này tôi biết, hiền, thương trẻ, hai năm nay chưa phụ huynh nào phàn nàn.
Tối đó nằm nghĩ lại, tôi thấy mình đang bênh cô. Nếu thằng bé là cháu ruột tôi, còn người quát nó là một người lạ, chắc tôi đã không nghĩ “có gì đâu”.
Sáng hôm sau tôi mời cô lên phòng. Tôi chưa nói hết câu thì cô đã khóc. Cô kể từ đầu năm tới giờ chưa bữa trưa nào được ngồi ăn cho xong. Hôm đó cô đứng lớp một mình từ sáng, nước cũng chưa kịp uống. “Em biết em sai, chị. Mà lúc đó em không dừng lại được.”
Tôi tin cô. Và chính vì tin nên tôi lo. Cô không phải người xấu. Cô là một người tốt bị để một mình quá lâu. Ở lớp bên cạnh, ở trường của anh chị, chắc cũng đang có những cô như vậy, chỉ là mình chưa đi ngang đúng lúc.
Mình hay nghĩ bạo hành là cái tát, là vết bầm. Nhưng một đứa trẻ ba tuổi có thể bị tổn thương bằng nhiều cách hơn: một câu “lì quá”, một cái thở dài khi nó giơ tay, mười phút khóc trong góc mà không ai tới. Camera không ghi được mấy thứ đó. Phụ huynh cũng không thấy. Họ chỉ thấy một sáng nào đó con ôm chân mẹ không chịu vào lớp, mà không hiểu vì sao.
Mấy tuần nay trường tôi thử thay đổi vài chuyện nhỏ. Giờ ăn của hai lớp nhỏ, ngày nào tôi hoặc cô Phó Hiệu trưởng cũng xuống phụ một tay, để cô có người đỡ đúng lúc mệt nhất, và để cô được ngồi xuống ăn trưa cho tử tế. Tôi bỏ cái lệ chụp hình “bé ăn hết suất” gửi phụ huynh, vì tôi nhận ra chính tấm hình đó đè lên tay cô.
Tôi cũng nói thật với các cô: trường mình không đủ người để ai cũng có người vào thay. Nên lúc thấy mình sắp nổi nóng, cô cứ đặt cái muỗng xuống, uống một ngụm nước, đếm chậm tới năm rồi hãy mở miệng. Nghe thì đơn giản quá. Nhưng năm giây đó đủ để một câu “lì quá” không bật ra.
Hai tuần sau, tôi lại đi ngang lớp Mầm giờ ăn. Cô đang ngồi xổm cạnh bàn đầu, xới bớt phần cơm của thằng bé ra một nửa. “Con ăn hết chừng này thôi, rồi cô cho thêm nghen.” Thằng bé cầm cái muỗng xanh, tự xúc. Hai chân lại đung đưa dưới gầm bàn. Tôi đi tiếp, không vào.
Chuyện tuyển người thì tôi rút ra một điều sau nhiều năm: kỹ năng thì dạy được, lòng thương trẻ thì không dạy được. Bây giờ ngày thử việc, tôi để ý xem khi có bé khóc, cô mới bước tới bé trước hay đứng nhìn quanh tìm người. Mười giây đó nói với tôi nhiều hơn tấm bằng.
Phụ huynh gửi con cho trường mình là vì tin. Chưa ai hỏi tôi trường có mấy cái camera. Họ chỉ muốn chắc rằng lúc họ không ở đó, có một người lớn đang nhìn thấy con họ.
Tôi không biết trường của anh chị đang thế nào. Tôi chỉ xin một việc: sáng mai, anh chị xuống lớp nhỏ nhất đúng giờ ăn, đứng ngoài cửa năm phút, đừng để cô thấy. Rồi nghe.